Verbinding als hoofdkenmerk van antroposofische zorg

Verslag Algemene Ledenvergadering NVAZ op 25 april 2013

De Algemene Ledenvergadering op 25 april ging voort op het pad dat eerder op 11 december 2012 was ingeslagen (zie ook ‘De NVAZ in perspectief’), dat wil zeggen, het aangaan van de ‘biografische uitdagingen’ van de Nederlandse Vereniging van Antroposofische Zorgaanbieders. Er waren eigenlijk maar twee programma-onderdelen: een inleiding door Ed Taylor van Urtica/de Vijfsprong, en een tussenverslag van Jan Huisman over zijn onderzoek naar de toekomst van de NVAZ. Maar eerst dienden natuurlijk de cijfers over 2012 de nodige aandacht te krijgen. Dat gebeurde kort en beknopt. Het jaar 2012 begon enkele dagen nadat het faillissement van Zonnehuizen werd uitgesproken en dat sloeg bij de NVAZ een gat in de begroting. Aan het eind van het jaar bleek met vereende inspanningen binnen de NVAZ het verlies tot een aanvaardbaar bedrag teruggebracht te zijn. De begroting voor 2013 is weer sluitend. Met dank werden deze bestuurlijke inspanningen begroet en aanvaard door de wederom goed bezochte vergadering op de vaste locatie in Zeist.

Ed Taylor kon heet van de naald berichten over een kersvers rapport van het ministerie over kostenbeheersing in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Welke gevolgen zouden deze veranderingen hebben voor zijn instelling De Vijfsprong? Dat was nog niet helemaal te overzien, maar makkelijker zou het in ieder geval niet worden. Wonen, werk en zorg zouden gescheiden moeten worden, terwijl die juist zo’n integraal en succesvol onderdeel van het aanbod vormen. Gelukkig had De Vijfsprong recent mogelijkheden kunnen creëren om hieraan tegemoet te komen, in ieder geval voor een deel. Als belangrijk pluspunt noemde Ed Taylor ook het contact binnen een netwerk van ondernemers gericht op sociaal en duurzaam ondernemerschap, evenals het uitbesteden van een deel van het administratieve werk aan een regulier GGZ-netwerk. ‘Verbinding’ noemde hij een hoofdkarakteristiek van de antroposofische zorg, zowel in het kleine als in het grote, waaraan dus ook op deze manier gewerkt werd. Het verwateren en daarmee gevaar lopen van de antroposofische identiteit door deze ontwikkelingen kon volgens Ed Taylor voorkomen worden door de verbinding sterker en bewuster aan te gaan met de omgeving. Niet alleen de verbinding met de aarde, de planten, de dieren en de sociale omgeving, maar ook met jezelf en de spirituele werkelijkheid.

Na de pauze was het de beurt aan Jan Huisman om verslag te doen van zijn onderzoek naar de NVAZ. Hij had de afgelopen maanden veel mensen gesproken over hun visie op de toekomst van de NVAZ en daar ook al schriftelijk in een tussenrapport over bericht. In plaats hiervan verslag te doen, vroeg hij de aanwezigen om het eigen denkbeeld te formuleren over hoe de NVAZ er over tien jaar uit zou moeten zien, en vooral hoe je daar dan zou moeten komen. En dit niet alleen verbaal onder woorden te brengen, maar ook visueel op papier in een tekening zichtbaar te maken. Men ging in kleine groepjes aan het werk en keerde een half uur later enthousiast terug met verschillende visies en denkbeelden, die echter niet vreselijk veel uiteenliepen. Hieruit bleek geen pessimistische stemming, maar integendeel juist een stevige wil om de uitdaging aan te gaan. Jan Huisman mocht in zijn handen knijpen, want dit was waarschijnlijk datgene waar het hem om begonnen was. De hier opgedane bevindingen kon hij nu mooi meenemen in zijn eindversie.

Een nieuwe Algemene Ledenvergadering vindt plaats op 12 juni, waar Jan Huisman zijn definitieve rapport zal aanbieden. Dan gaat het erom spannen wat de nieuwe toekomst van de NVAZ wordt.

Michel Gastkemper

De NVAZ in perspectief

De ledenvergadering op 11 december 2012

Na al hetgeen zich in de voorafgaande twaalf maanden had afgespeeld (zie ook ‘Recapitulatie en bezinning bij de NVAZ. De ledenvergaderingen in november 2011 en mei 2012’), vond eind 2012 een Algemene Ledenvergadering plaats waarin een nieuw perspectief voor de NVAZ gevonden moest zien te worden. Voorzichtig werden stappen gezet in een grotendeels nieuwe situatie, en, naar het zich liet aanzien, niet zonder dat er terechte hoop mocht worden gekoesterd. Toch was er nog een behoorlijk aantal niet te voorziene en niet te controleren factoren, zodat behoedzaamheid geboden was. De onverwacht hoge opkomst, zodat de vergaderruimte in gebouw Lenteleven in Zeist bijna te klein was, en de positieve stemming die tijdens de vergadering heerste, zorgden in ieder geval voor een goed begin.

De ledenvergadering was voorafgegaan door een bijeenkomst voor genodigden in Gouda op 17 oktober 2012, met de veelzeggende titel: ‘Indien er een toekomst is voor de NVAZ, hoe ziet die er uit?’ Het was een informeel gesprek tussen het bestuur van de NVAZ en een aantal stakeholders. De aanleiding waren ontwikkelingen die noopten tot evaluatie, bezinning en het formuleren van een ander perspectief voor de NVAZ, zowel qua inhoud als qua vorm.

‘Biografische’ uitdagingen

De uitkomsten werden verwerkt in de notitie ‘De NVAZ in perspectief’ van 26 november 2012, dat diende als basismateriaal voor deze ledenvergadering. De opsteller ervan, voorzitter Bert Vroon, beschreef de ontwikkelingen van de NVAZ in de jaren 2007-2012. Hij somde de ‘biografische’ uitdagingen op, waarin deze organisatie zich sinds 1 juli 2007, de oprichting van de NVAZ door een interim-bestuur, voortdurend bevindt. De aanvang werd getekend door een te hoog ambitieniveau dat tot de juiste proporties moest worden teruggebracht. De NVAZ was organisatorisch te zwaar opgetuigd en werd afgeslankt. De Ledenraad werd opgeheven.

Het werkveld was ondertussen aan grote veranderingen onderhevig. Lidinstelling Christophorus kwam in financieel zwaar weer, werd onderdeel van De Amerpoort. De Ita Wegman Stichting ging om dezelfde redenen naar de Lievegoed Zorggroep. Het Rudolf Steiner Verpleeghuis werd onderdeel van de Raphaëlstichting. De Lievegoed Zorggroep balanceerde vervolgens op de rand van de financiële afgrond. De Bellisgroep ging op in de Zonnehuizen; ook uit financiële noodzaak. De Zonnehuizen gingen failliet. LSG-Rentray en DeSeizoenen namen de Zonnehuizen via de curator over. Gevolg was ook dat NVAZ-bestuursleden verdwenen met het verdwijnen van hun organisatie of positie. Een slagvaardig en beleidsrijk team was zo nauwelijks op te bouwen.

Stand NVAZ eind 2012

Hoe was de stand bij de NVAZ op dat moment, december 2012? Na drie jaar saneren was de NVAZ op 1 januari 2012 financieel (weer) gezond. Maar met de teloorgang van Zonnehuizen Kind en Jeugd verdween ook weer ongeveer een derde van de contributieopbrengsten in 2012. Een beleidsarme noodbegroting van de NVAZ betekende daardoor het enig haalbare. Met LSG-Rentray en DeSeizoenen werden sinds kort gesprekken gevoerd over een mogelijk lidmaatschap.

Het bestuur van de NVAZ was uitgedund van zes naar vier bestuurders met derhalve twee vacatures. De institutionele zorgaanbieders brachten circa 80% van de contributie op, maar stonden zelf ook onder druk. De betrokkenheid van leden bij de NVAZ was beperkt. De NVAZ werd wel gewild maar niet echt gedragen.

Ontmoeting via congressen, onderwijs en onderzoek werden door het veld zelf en niet door de NVAZ georganiseerd. Daarmee was het profiel van de NVAZ minder zichtbaar. Voorbeelden hiervan waren en zijn de Stichting Herfstcongres, de Medische Sectie met haar voorjaarsconferentie, het Edith Maryon College (EMC) voor mbo-opleidingen, vroeger onderdeel van het Heilpedagogisch Verbond (HPV) maar apart gezet toen de NVAZ ontstond. Ook de HBO-opleiding van de beroepsverenigingen heeft in de Academie voor Antroposofische Gezondheidszorg een zelfstandige positie. Voor onderzoek is de NVAZ nauwelijks meer dan ‘incassobureau’. Het Lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg in Leiden, medegefinancierd door de NVAZ, is zichtbaarder dan de NVAZ zelf. De NVAZ werkte met een uitgedunde ‘noodbegroting’ voor 2012 en zal dat ook voor 2013 moeten doen. Personeel was tot een minimum teruggebracht, het secretariaat kent alleen twee voltijdsbanen. Door (langdurige) ziekte van de verenigingssecretaris was het secretariaat verder uitgedund.

Functies van de NVAZ

Dat is allemaal weinig florissant. Maar toch zag de voorzitter een gemengd, maar zeker niet negatief beeld. De NVAZ vervult nog steeds een aantal zeer wezenlijke functies. Zij is voor de eerstelijn een verbindende faciliterende en vertegenwoordigende schakel en vervult als zodanig een belangrijke rol. De NVAZ heeft een ‘beschermende functie’ naar het veld als geheel, zoals wanneer een van de leden, bijvoorbeeld een beroepsvereniging, onder vuur komt te liggen (denk aan incidenten). In deze zin verschaft de NVAZ legitimatie, vooral aan de therapeuten.

– Hoewel ogenschijnlijk weinig zichtbaar, is de NVAZ wel zó gepositioneerd dat zij de breedte van het veld kan overzien en verbindingen maken, naar binnen en naar buiten. Nog los van de ‘verwijsfunctie’ waarin de NVAZ een zichtbaar loket is. Die verbindingen zijn zichtbaar naar het Lectoraat, de Leerstoel, het EMC, de Academie in oprichting, internationaal, de zorgverzekeraars, ministeries enzovoort.

– De NVAZ bewerkstelligt, rechtstreeks of indirect, ontmoeting. Dat houdt ook in wisselwerking in het licht van wat antroposofische identiteit is, zoals uitwisseling van ‘best practices’ en andere uitdagingen. De NVAZ zou uniek kunnen zijn in de ontmoeting van de eerste-, tweede- en derdelijnszorg. De opdeling in sectoren heeft dat onbedoeld beperkt.

– Verder is er de coördinatie van onderzoekthema’s: de NVAZ is vertegenwoordigd in de projectbegeleidingsgroep van het Lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg aan Hogeschool Leiden en in het curatorium van de Lievegoed leerstoel aan de Vrije Universiteit. Daarin kan de NVAZ mede de onderzoeksthema’s (onderzoeksprogramma) bepalen. Dat wordt voorbereid binnen de NVAZ, waartoe er een werkgroep onderzoek is ingericht.

– Er is een regiefunctie voor onderwijs: de Academie, waarin de opleidingen van de beroepsgroepen momenteel worden ondergebracht, werd mede mogelijk gemaakt door de NVAZ. Er is de internationale functie, ook al hebben de beroepsgroepen eigen zelfstandige internationale vertegenwoordigingen. In de ‘werkgroep zorgverzekeringen’ wordt de relatie van het werkveld met de zorgverzekeraars door de NVAZ gecoördineerd.

– Tot slot zijn te noemen de Zorggids (verwijsfunctie), de website en De Digitale Verbreding. De NVAZ heeft altijd wel een rol gespeeld in het afficheren van de antroposofische zorg, maar door geldgebrek is dat helaas nog niet zo tot zijn recht gekomen als we zouden willen. De potentie is er echter wel degelijk.

Wat te doen?

Er zijn voldoende uitdagingen voor de antroposofische zorg; een vitaal samenwerkingsverband daarbinnen blijft essentieel en is helemaal van deze tijd. De NVAZ vervult, hoe onzichtbaar helaas soms ook, een aantal relevante functies. Die werden in het stakeholdersgesprek op 17 oktober door niemand betwist. Ook DeSeizoenen en LSG-Rentray zien functies voor een samenwerkingsverband weggelegd. De betrokkenheid bij de NVAZ is echter beperkt; de contributiekracht kwetsbaar en sommige regiefuncties, als deze er al zijn, diffuus. Dit betreft onderzoek, onderwijs, de internationale representatie en externe PR. Dit alles maakt intern een evaluatie nodig, maar ook gesprekken met relevante omringende collega-instellingen, zoals EMC, de Academie in oprichting en het Lectoraat.

Nu ook gesprekken met De Seizoenen en LSG-Rentray worden opgestart over een (mogelijke) aansluiting van hen bij de NVAZ, ligt het voor de hand beide zoektochten te integreren. Hierbij gaat het om het herijken van de doelstelling van de NVAZ. Inclusief missie, visie, strategie en vorm van de NVAZ, waaronder voorzitterschap, bestuur en sectorberaden.

De inschakeling van een procesbegeleider lijkt zinvol. Deze inventariseert de wensen over taken en inrichting van de NVAZ bij alle stakeholders: instellingen, potentiële NVAZ-leden, sectorberaden, bestuur en secretariaat. De procesbegeleider is afkomstig uit de antroposofische zorg of beweging, maar is ‘onafhankelijk’. Dat wil zeggen: geen belanghebbende. Vóór de zomer van 2013 moet het hele proces afgerond zijn, anders duurt het te lang. Het bestuur vroeg de Algemene Ledenvergadering in te stemmen met deze aanpak en dat deed zij. Waarmee een belangrijk nieuw perspectief voor de NVAZ was gegeven.

Naast dit belangrijke agendapunt waren er ook twee inhoudelijke bijdragen. De eerste werd gegeven door Phlipp Jan Flach, directeur van DeSeizoenen, die zijn ervaringen van de afgelopen twaalf maanden schetste. Het waren zijn eerste indrukken van de ervaringen opgedaan met de antroposofische zorg binnen De Seizoenen, als opvolger van De Zonnehuizen. De tweede bijdrage werd geleverd door Ron Dunselman, voormalig voorzitter van de Antroposofische Vereniging en voormalig opnamecoördinator en beleidsmedewerker van Arta Verslavingszorg, die sprak over de ‘schaduwzijde van de wil’.

We hopen een volgende keer over de inhoud van deze bijdragen meer te kunnen berichten. Houd daarom De Digitale Verbreding in de gaten!

(Overigens kunt op de website van de NVAZ onder ‘Actueel’ lezen dat het World Economic Forum uit Davos algemeen directeur Phlipp Jan Flach van DeSeizoenen heeft uitgeroepen tot Young Global Leader.)

Michel Gastkemper

Recapitulatie en bezinning bij de NVAZ

De ledenvergaderingen in november 2011 en mei 2012

Het wordt tijd De Digitale Verbreding nieuw leven in te blazen. Een goede aanleiding is er ook: de aanstaande Algemene Ledenvergadering op 25 april. De laatste keer dat u hier De Digitale Verbreding kon lezen, was in oktober 2011. Meteen de maand erop werd een Algemene Ledenvergadering gehouden. Aan het eind van dezelfde maand schudde een van de grootste lidinstellingen van de NVAZ, de Zonnehuizen, op zijn grondvesten: er moest surséance van betaling worden aangevraagd. Vervolgens in december 2011 failliet verklaard, in januari 2012 overgenomen door LSG-Rentray en de Groep Winter. Die gebeurtenis liet ook de NVAZ niet onberoerd.

Kwaliteit

Wat is er in de tussentijd allemaal gebeurd bij de NVAZ? In mei 2012 werd een Algemene Ledenvergadering gehouden, waarvan hier, net als die in november 2011, nog geen verslag is gedaan. Daarom roepen we deze twee kort even in herinnering. 17 november 2011 was de succesvolle eerste eendaagse Herfstconferentie van de NVAZ, met als thema: ‘Michaël als tijdgeest’. Zo’n honderd deelnemers kwamen hier op af en deelden onder leiding van Raoul Grouls enthousiast hun ervaringen.

Aansluitend werd ’s avonds de Algemene Ledenvergadering gehouden, met als speciale gast prof.dr. Hans Reinders, houder van de Bernard Lievegoed leerstoel in Amsterdam, die vertelde over de door hem ontwikkelde methode van ‘Beelden van kwaliteit’ (zie ook http://beeldenvankwaliteit.nl/, bijvoorbeeld ‘Leerervaringen binnen Rozemarijn’), waarvoor brede belangstelling bestaat. Niet alleen bij antroposofische instellingen, maar ook reguliere; verder hebben ook zorgverzekeraars en de overheid veel belangstelling getoond voor deze kwalitatieve methode.

Tijdens de vergadering werd gemeld dat in het kader van het project ‘Opleidingen in verbinding’, waarvan de coördinatie bij de NVAZ lag, men volop bezig was met de ontwikkeling van een basismodule Antroposofische Gezondheidszorg. En ook werd verteld hoe ver het stond met de ontwikkeling van de vernieuwde website. Heuglijk te noemen was het feit dat het gelukt was in drie jaar tijd de contributie met een derde te verminderen. Zorgen waren er ook, gezien de destijds al gedeeltelijk bekende, weinig rooskleurige financiële situatie bij stichting Zonnehuizen. Gevreesd werd voor de gevolgen voor de NVAZ als zij niet aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen.

Persbericht

De volgende Algemene Ledenvergadering op 16 mei 2012 stond in het teken van bezinning en recapitulatie. Voorzitter Bert Vroon moest constateren dat de NVAZ een bescheiden organisatie met een beperkt secretariaat is en niet verantwoordelijk kan worden gesteld voor het management van en het toezicht op zijn lidinstellingen. Om die reden had de NVAZ op 9 december 2011 ook een persbericht uitgegeven met de volgende inhoud:

‘Met grote bezorgdheid volgt het bestuur van de NVAZ de ontwikkelingen bij stichting Zonnehuizen, de grootste lidinstelling van de Nederlandse Vereniging van Antroposofische Zorgaanbieders. Tot onze grote spijt moeten ook wij vaststellen dat de situatie zeer ernstig is. Momenteel opereert een bewindvoerder en zelfs een faillissement kan niet worden uitgesloten. In relatief korte tijd is stichting Zonnehuizen in financieel zwaar weer verzeild geraakt: voor zover ook wij hebben kunnen vaststellen moet dit helaas worden toegeschreven aan inadequaat toezicht op een bedrijf en management dat niet ‘in control’ bleek.

Wij betreuren de situatie die ontstaan is zeer voor de betrokken cliënten en hun families, zo ook voor het personeel dat zich zoveel jaren professioneel heeft ingezet. Stichting Zonnehuizen is de oudste antroposofische zorgaanbieder en kan terugzien op een rijke traditie. Wij hopen oprecht dat een doorstart van deze prachtige organisatie in welke vorm dan ook mogelijk blijft met behoud van de zo inspirerende antroposofische identiteit. Uit het land bereiken ons veel bezorgde vragen. Wij kunnen die geheel begrijpen.

Allereerst moet geconstateerd worden dat de zorg bij stichting Zonnehuizen niet ter discussie staat. De inspectie heeft slechts in een uitzonderingssituatie een maatregel genomen. De cliëntenzorg gaat onverminderd en gekwalificeerd verder. De kwaliteit en professionaliteit van de andere antroposofische zorgaanbieders in Nederland staat evenmin ter discussie. Integendeel: inspectie en zorgkantoren zijn zeer tevreden over de zorg zoals geleverd door de zorgaanbieders uit het antroposofische veld. Volgens onze informatie zijn de andere antroposofische zorginstellingen financieel gezond en is er geen sprake van verscherpt toezicht door de inspecties.

De NVAZ is een samenwerkingsverband van de antroposofische zorg, waarbij de institutionele zorgaanbieders, de beroepsverenigingen en de therapeutica zijn aangesloten. In die zin bewaken wij kwaliteit en professionaliteit van de zorg onder onze leden maar kunnen wij geen verantwoording nemen voor het door individuele leden gevoerde beleid.

Wij hopen oprecht voor alle betrokkenen dat voor stichting Zonnehuizen, haar cliënten en personeel een inspirerende toekomst geboden kan worden.’

Uitdaging

Verder kon de voorzitter melden dat uit de jaarrekening 2011 van de NVAZ bleek dat het jaar 2011 was afgesloten met een positief eigen vermogen van € 140.966. Maar niettemin concludeerde het bestuur tot slot in haar jaarverslag:

‘Het Bestuur kijkt met gemengde gevoelens terug op 2011. Voor wat betreft de NVAZ kan van een zeer constructief en vruchtbaar jaar worden gesproken, zowel inhoudelijk als financieel. We vermeldden dat in ons jaarverslag.

De teloorgang van stichting Zonnehuizen echter stelt ons opnieuw voor een uitdaging waarvan de consequenties niet geheel te overzien zijn. Desalniettemin zien we het jaar 2012 met vertrouwen tegemoet. Immers de vitaliteit van de Antroposofische Gezondheidszorg is buitengewoon en – meer dan ooit – maatschappelijk relevant. In dat beeld zal ook deze zorg nieuwe perspectieven weten te vinden.’

Om deze vitaliteit te onderstrepen was de lector Antroposofische Gezondheidszorg aan Hogeschool Leiden, Erik Baars, als gast aanwezig. Hij was op 18 november 2011 aan Wageningen Universiteit gepromoveerd tot doctor in de geneeskunde met het proefschrift ‘Evidence-based Curative Health Promotion’. Hij hield een presentatie van de voortgang en de veelbelovende toekomstplannen van het lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg (zie ook http://www.hsleiden.nl/lectoraten/Antroposofische-gezondheidszorg/).

De meest recente Algemene Ledenvergadering was op 11 december 2012. Een verslag hiervan kunt u lezen in ‘De NVAZ in perspectief’.

Michel Gastkemper

Nieuw elan bij de NVAZ

Was het op 23 november 2010 nog ‘NVAZ in herstel’ (waarvan in de vorige De Digitale Verbreding op 11 februari verslag werd gedaan), kan voor de Algemene Ledenvergadering op 5 april eerder het adagium ‘Nieuw elan bij de NVAZ’ gelden. Dit keer te gast op Kraaybeekerhof, in nog kleinere kring dan de vorige keer, wat uiteraard tot de nodige bezorgdheid aanleiding gaf – maar voor het elan vormde dit geen belemmering. Het hing zeker met de nieuwe bestuurssamenstelling samen: nieuwe bestuursleden die de zaken fris bekijken en behandelen willen.

Eerst diende echter de stand van zaken van de NVAZ in 2010 doorgenomen te worden. Het bleek dat het vooruitzicht van eind 2010 was bewaarheid: het financiële verlies was intussen omgebogen in winst, waarna ook het eigen vermogen van negatieve naar positieve cijfers kon worden omgezet. De omvorming betrof tevens verlaging van de contributie. De voorzitter herhaalde weer wat hij ook de vorige keer had verteld: dit alles was slechts mogelijk geweest door het royale gebaar van de Zonnehuizen om de NVAZ te hulp te schieten en haar diensten aan te bieden. Hij betreurde zeer dat de Zonnehuizen momenteel zelf in zwaar weer verkeren.

Van opgeruimd karakter was het tweede deel van de avond. Hier namen de nieuwe bestuursleden het voortouw. Mieke van de Goorbergh, Pim Blomaard en Age van der Veer (Frans Broekhuizen had zich deze vergadering moeten verontschuldigen) hadden samen met de zittende twee bestuursleden Madeleen Winkler en voorzitter Bert Vroon een tweetal inhoudelijke bestuurssessies gehad, om zich weer op de toekomst te kunnen richten en op waar het de NVAZ eigenlijk om begonnen is. Ze wilden hier niet zomaar over vertellen, maar nog veel liever van de aanwezige leden horen waar de NVAZ gezien hun noden eigenlijk voor is. Daartoe werd de ledenvergadering ingericht in vier kleine gespreksgroepjes die thematisch waren samengesteld.

Pim Blomaard had eerder het beeld geschetst van de NVAZ als ‘open huis’ met een groot portaal en veel ramen. Een aantal serres bood een open blik op de omgeving. Ook een kleine dakafdeling bovenin had veel ramen; hier was plaats voor onderzoek. Geen grote eigen afdeling, maar wat er in het veld gebeurde wel gelieerd aan de NVAZ. Een ontmoetingsplaats die plaats biedt aan onderzoek, kwaliteit en expertise die niet alleen de antroposofische zorg ten dienste zouden moet staan, maar de hele gezondheidszorg.

Het thema dat Age van der Veer inbracht was netwerken. Het eerste en belangrijkste netwerk voor hem was de NVAZ zelf. Die zou een goed functionerende infrastructuur hiervoor moeten faciliteren. Bij de Lievegoed Zorggroep had hij de ervaring opgedaan dat tientallen locaties tot losse, geïsoleerde vestigingen kunnen leiden die ieder op zich zeer kwetsbaar zijn. De NVAZ vertoont een soortgelijk beeld, terwijl allen elkaar juist heel hard nodig hebben. Eerst zal er aan de behoefte van de leden moeten worden voldaan; de NVAZ moet hun een meerwaarde bieden. Die kan liggen in een website, in informatie over eigen projecten en mogelijke verwijzers.

Madeleen Winkler bekommerde zich om de zichtbaarheid en herkenbaarheid van de antroposofische zorg. Hoe doe je dat, hoe bewerkstellig je die? Niet alleen lokaal en regionaal, maar ook landelijk en zelfs Europees. Gewoon feitelijke gegevens, met aantallen en adressen, daarnaast tevens kwaliteitsbeschrijvingen die niet alleen zorgvragers, maar ook verzekeraars en de politiek een duidelijk verhaal vertellen. De toegankelijkheid van informatie verdient verbetering.

Mieke van de Goorbergh ten slotte wierp zich op de opleiding: waar is behoefte aan in de opleiding en wat heb je te bieden? Zij kon daarbij terugvallen op het recent in gang gezette project ‘Opleiding in verbinding’.

De hamvraag voor alle aanwezigen was wat als het belangrijkste voor de komende twee jaar werd gezien. Met daar meteen de concrete vraag aan gekoppeld voor de eigen lidinstelling: wat kan jouw organisatie daaraan bijdragen? Van de vier gespreksgroepen werd er een bestemd voor beroepsverenigingen, een voor therapeutica en twee voor instellingen. Dat gaf een bont palet aan concrete mogelijkheden en wensen. Door gespreksleider Madeleen Winkler werd dit palet kunstig teruggebracht tot een drietal (of eigenlijk vier) kernpunten, die ook al aan het begin stonden en in de nieuwe bestuurssamenstelling geformuleerd waren: ‘open space’, modern netwerk en zichtbaarheid. Met als vierde punt opleiding en continuïteit.

Geen slecht resultaat. Vooral niet gezien de stemming, die deze avond fris en hoopvol was. Nu zal dit nieuwe bestuur, uiteraard met behulp van de leden – zoals het niet moe werd te benadrukken – het getoonde nieuwe elan nog moeten waarmaken en concretiseren op een wijze waarbij die leden zullen willen instappen. Maar het begin is gemaakt!

Michel Gastkemper

NVAZ in herstel – ALV op 23 november 2010

NVAZ-voorzitter Bert Vroon zwaaide weer flink met de scepter op de Algemene Ledenvergadering van de NVAZ op 23 november 2010. Hij moest wel, want een krachtige hand was nodig geweest om deze Nederlandse Vereniging van Antroposofische Zorgaanbieders naar rustig vaarwater te loodsen. Ook op deze avond nam hij het heft in handen, wat onder meer leidde tot de instemming van de ledenvergadering met een nieuwe bestuurssamenstelling. Dat betekende het aftreden van oudgedienden Marinus van der Meulen en Roel Munniks, onder grote dankzegging. De stokjes werden overgenomen door een viertal nieuwe bestuursleden: Pim Blomaard (Raad van Bestuur Raphaëlstichting), Frans Broekhuizen (Raad van Bestuur Zonnehuizen), Mieke van den Goorbergh (voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Kunstzinnige Therapie op antroposofische grondslag) en Age van der Veer (directeur psychiatrie en verslavingszorg Lievegoed Zorggroep). Zij zullen hun plaats innemen naast voorzitter Bert Vroon en zittend lid Madeleen Winkler.

Een belangrijk agendapunt was ook de vaststelling van de begroting voor 2011. Het was nog november, maar het leek te zijn gelukt om het lopende jaar 2010 met een klein positief bedrag af te gaan sluiten. Een hele prestatie, gezien de tekorten die de NVAZ in het verleden parten speelden. Zo’n gezonde huishouding kan in de toekomst alleen blijven door de begroting flink af te slanken. De contributie voor het komende jaar vroeg echter nog wel een nadere toelichting. Heel mooi was dat die aanzienlijk werd verlaagd, maar dat gold alleen voor de sector institutionele zorgaanbieders, niet voor de therapeutica en beroepsverenigingen. Daar zat echter een duidelijke ratio achter: juist de twee laatste sectoren maken relatief veel gebruik van de diensten van de NVAZ, terwijl de institutionele zorgaanbieders vaak zelf voor een groot deel daar al in voorzien zijn. Hun bijdrages zijn al relatief hoog. De nieuwe contributiesleutel levert een totale daling van 3% op, met voor de instellingen als geheel een daling van 6,5%. Dat de andere twee sectoren soms het gevoel krijgen dubbel te moeten betalen, want het zijn vaak dezelfde mensen die zowel in de therapeutica als in de beroepsverenigingen moeten afdragen, daar is helaas niet veel aan te doen. Relatief blijft het juist voor de sector therapeutica goedkoop en zijn de bijdragen nu gelijkmatiger verdeeld.

Er ontstond een vraag naar aanleiding van de contributie aan internationale organen, die zouden op deze manier mee verlaagd worden; kon men wel onder die reeds lang geleden aangegane verplichtingen uit? Dat was een duidelijk pijnpunt, waarbij ook hier moest gelden: in het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Alles wordt opnieuw bekeken, zo ook dit.

Vrolijker gestemd waren de onderwerpen die over beleidsontwikkeling gingen, zoals projectvoorstellen kwaliteit, communicatie en marketing, en coördinatie van onderwijs. Er werd zelfs gesproken over het werken aan bundeling van opleidingen tot een academie voor antroposofische gezondheidszorg. Een goed teken was de geslaagde coördinatie van de voortgang van leerstoel en lectoraat voor vier jaar. Leerstoelhouder Hans Reinders is (gratis!) door iedereen te vragen om over zijn thema’s te spreken.

Het bleek dat zorgverzekeraars graag de NVAZ willen aanspreken voor het hele veld inzake communicatie, kwaliteitscriteria, klachtencommissie, beroepsopleiding therapeuten en nascholing. De NVAZ heeft hier echt een rol te vervullen.

Het tweede deel van de avond was gereserveerd voor een bijdrage van Pim Blomaard over het thema distantie en nabijheid. Hij haakte aan bij wat verpleeghuisarts, filosoof en publicist Bert Keizer en hoogleraar zorgethiek Annelies van Heijst hierover te zeggen hebben. Maar Blomaard maakte het voor de aanwezigen heel concreet, door naar eigen voorbeelden van nabijheid tot in het extreme en karikaturale te vragen. Evenzo met distantie. En daarna dezelfde tweeledige exercitie voor nabijheid en distantie, voor wat betreft het ideale geval. Om vervolgens aan deze twee uitersten een kleine reflectieve beschouwing te wijden, waarbij het zoeken van het midden als een te verkiezen, en voor iedereen begaanbare, weg voorgesteld kon worden.

Zo ging deze Algemene Ledenvergadering van de NVAZ ten einde. Dit was slechts een korte impressie van deze bijeenkomst, het officiële verslag zal binnen afzienbare tijd beschikbaar komen. De volgende ALV is gepland op dinsdag 5 april 2011 van 18.30-21.30 uur; het programma zal ruim op tijd verzonden worden!

Michel Gastkemper

ALV op dinsdagavond 23 november

.

De eerstvolgende Algemene Ledenvergadering van de NVAZ zal gehouden worden op dinsdagavond 23 november, 18.30 tot 22.00 uur. De locatie is ‘de Zonnepit’ in gebouw Lenteleven, Utrechtseweg 62 te Zeist. Nadere programmagegevens zullen op korte termijn aan de leden verstuurd worden. Een belangrijk punt op de agenda deze avond is dat nieuwe bestuursleden worden voorgedragen aan de leden.

Een verslag van deze ALV zal waarschijnlijk in de volgende editie gepubliceerd worden.

.

Conceptverslag Algemene Ledenvergadering NVAZ op 13 april 2010

Locatie: Kleine tuinzaal, Antropia, Driebergen

Welkom en introductie

Voorzitter van het NVAZ-bestuur Bert Vroon, die deze avond als voorzitter optreedt, heet de aanwezigen van harte welkom. In het bijzonder Linda te Wierike en Willy Verboom die in dienst zijn getreden als verenigingssecretaris.

Als opmaat leest de voorzitter het gedicht Lente van Vasalis en het gedicht over de langste weg, die de weg naar binnen is, uit de bundel Merkstenen van Dag Hammarskjold.

Jaarverslag en Jaarrekening 2009

In verband met het ontbreken van een kascommissie en de precaire financiële situatie is de heer Blankenstein (van Asselt Accountants) aanwezig bij de presentatie van het jaarverslag. Ook de komende jaren zal de accountant aanwezig zijn bij behandeling van de jaarrekening om de nodige toelichting te kunnen geven.

De heer Blankenstein geeft een korte toelichting op de jaarrekening. De NVAZ heeft een moeilijke start gehad met aanzienlijk financiële problemen. Het afscheid nemen van enkele personeelsleden heeft langer geduurd dan was voorzien. De NVAZ heeft een negatieve liquiditeitspositie van meer dan één ton €. In 2009 zijn er veranderingen ten goede opgetreden. Het jaar kon voor het eerst met een licht positief resultaat worden afgesloten. Mede doordat de medewerkers formeel bij Zonnehuizen in dienst zijn en bij de NVAZ gedetacheerd worden en Zonnehuizen bereid is de salariskosten voor te financieren, is de continuïteit gewaarborgd. De vooruitzichten voor 2010 zijn positief. De voorzitter doet desondanks een dringend beroep op de leden de contributie tijdig te voldoen vanwege de liquiditeitspositie.

Vervolgens wordt de jaarrekening 2009, formeel door de Ledenraad, vastgesteld.

Vanuit de vergadering wordt de vraag gesteld wat het precieze aantal leden van de sector Therapeutica is. In het jaarverslag worden achttien leden genoemd. Dit is een afname ten opzichte van vorige jaren. Wat is hiervan de reden? De voorzitter geeft een toelichting. De genoemde leden in het jaarverslag zijn de leden die formeel lid zijn en contributie betalen. Het bestuur zal nagaan wat de status van de niet genoemde leden is.

Het inhoudelijk jaarverslag wordt vastgesteld.

Verslag Algemene Ledenvergadering 24 november 2009

De titel van het verslag zal gewijzigd worden in Verslag Ledenraad, daar deze vergadering in formele zin een bijeenkomst van de ledenraad was. De suggesties van de leden over de speerpunten van beleid en taken voor de NVAZ zijn alle overgenomen en in het beleidsplan opgenomen. Op de vraag van Frans Broekhuizen (Raad van Bestuur Zonnehuizen) over een verdere bundeling van opleidingen in het veld van de antroposofische werkzaamheid wordt geantwoord dat dit onderwerp is opgenomen in het beleidsplan.

Het verslag wordt vastgesteld.

Besluit tot wijziging van de statuten

In de vergadering van 24 november 2009 is besloten te komen tot een structuurwijziging van de NVAZ. Doel was te komen tot een bestuurlijke en juridische omvorming van een vereniging met een ledenraad naar een vereniging met een Algemene Ledenvergadering. Bestuur en ledenraad hebben zich hierover beraden en zijn tot de conclusie gekomen dat het niet productief en constructief is de ledenraad te handhaven.

Voor wat betreft het stemrecht: er is een stemformule geformuleerd die tot doel heeft recht te doen aan alle leden, zowel de grote instellingen als de kleinere therapeutica en beroepsverenigingen. Voor de stemverhoudingen is het noodzakelijk dat van de leden de omzet bekend is.

De voorzitter brengt de statutenwijziging in stemming, het wettelijk vereiste quorum van de ledenraad is aanwezig. Unaniem wordt besloten tot wijziging van de statuten overeenkomstig de conceptstatuten.

Beleidsplan 2010-2013

In het voorliggende beleidsplan zijn de suggesties en aanbevelingen van de leden zoals aangegeven in de vergadering van 24 november 2009 opgenomen en verwerkt. De voorzitter geeft gelegenheid tot bespreking van het beleidsplan.

Truida de Raaf, namens de NVAP, merkt op dat zij de speerpunten van de NVAZ graag wat breder zou willen zien geformuleerd. Het is belangrijk tot een betere afstemming te komen voor onder andere de aspecten opleiding, patiënten, producenten. NVAZ-bestuurslid Marinus van de Meulen vraagt of dit genoemd moet worden in het beleidsplan van de NVAZ of wellicht thuishoort bij het Platform Antroposofische Gezondheidszorg (PAG), waar de NVAZ met drie vertegenwoordigers aan deel neemt.

De voorzitter nodigt Truida de Raaf uit in de eerstvolgende bestuursvergadering van de NVAZ als gedelegeerde van de PAG aanwezig te zijn om gezamenlijk te komen tot een scherpere formulering van deze ambities.

Het beleidsplan 2010-2013 wordt vastgesteld.

Toekomst bestuur NVAZ

De NVAZ heeft een moeizame incubinatietijd gehad. Het is belangrijk gebleken trouw te zijn aan elkaar en aan de idealen. Een tweetal bestuursleden heeft in 2009 afscheid genomen: Yvon ten Brummelhuis en Hanno Niemeijer.

Nu de NVAZ in een rustiger vaarwater is gekomen, is het tijd nieuwe bestuurleden te gaan werven. De vraag aan de zittende bestuursleden is of zij willen door gaan. Mede afhankelijk van deze reacties zullen vacatures gesteld worden.

De voorzitter zal bij de verschillende sectoren inventariseren of zij passende kandidaten kunnen voordragen. Hierbij is met name de expertise van kandidaten van belang, meer dan de positie die zij bekleden. Wel is het ook verstandig om te kijken naar mensen met een langdurige biografie binnen de antroposofische zorg.

Belangrijk is dat het mensen zijn met voldoende draagvlak en vertrouwen binnen de NVAZ. De wens is om in 2011 het bestuur weer voltallig te hebben. Vanuit de vergadering wordt de suggestie gedaan acht te slaan op de man-vrouwverhouding binnen het bestuur. Ook wordt de vraag gesteld wanneer bekend is wie in het huidige bestuur doorgaan. De voorzitter geeft aan dat dit in de bestuursvergadering van 26 mei 2010 aan de orde gesteld wordt.

Presentatie Lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg

Erik Baars is door het bestuur uitgenodigd om tijdens deze ALV een presentatie te geven over de voortgang en resultaten van het lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg aan Hogeschool Leiden. Hij geeft aan de hand van een powerpointpresentatie een indrukwekkend en helder beeld hiervan.

Erik Baars geeft een persoonlijke toelichting op het ontstaan van het lectoraat. Na een voorbereidend en verkennend jaar is het lectoraat op 1 januari 2008 voor een periode van drie jaar van start gegaan. De afgelopen anderhalf jaar is gewerkt aan drie centrale onderzoekslijnen:

– De gezondheid bevorderen;
– De professionele ambachtelijkheid van de zorgmethodieken;
– De organisatie van gezondheidszorginstellingen.

De antroposofische gezondheidszorg maakt zware tijden door. De voornaamste uitdagingen en kansen zijn:

– Het versterken van bewijs van (kosten-)effectiviteit en veiligheid van behandelmethodes.
– De toenemende interesse in aanvullend kwaliteitsbeleid in gezondheidzorg­instellingen.
– De opkomst van een ‘health promotion’ benadering
– De opkomst van de oriëntatie op het individu.

Vervolgens geeft Erik Baars een overzicht van de rol van lectoraten. Deze zijn gestart in 2001 met als kerntaken praktijkonderzoek en kenniscirculatie. In 2010 zijn er 450 lectoren die op Europees beleidsniveau als onderzoekscentra met een eigen taak erkend worden.

De stand van zaken voor wat betreft het (praktijk)onderzoek in de Antroposofische Gezondheidszorg is:

– het aantal wetenschappelijke internationale publicatie is minimaal (ongeveer 590);
– er is in het geheel genomen in het AG-veld weinig ruimte, know how en expertise voor eigen onderzoek en innovaties;
– internationaal zal ingezet moeten worden op leerstoelen en specifieke onderzoekslijnen;
– gezien de geringe capaciteit en beperkte middelen is er een noodzaak tot focussen, bundeling en samenwerking, zowel nationaal als internationaal.

Onderzoek Antroposofische Gezondheidszorg

Marinus van der Meulen geeft een toelichting op de presentatie van Erik Baars en stelt de vergadering de vraag hoe deze de toekomst van het lectoraat en de leerstoel ziet en wat de leden daar financieel aan willen bijdragen.

Het bestuur heeft enkele mensen benaderd om een gezamenlijk document te schrijven met overkoepelende thema’s die relevant zijn voor onderzoeksbeleid binnen de antroposofische gezondheidszorg in Nederland in de breedste zin. Guus van der Bie van het Louis Bolk Instituut werd vervolgens gevraagd om aanvullend vanuit het perspectief van de eerstelijns gezondheidszorg mee te denken. Marinus van der Meulen vraagt de leden hun reacties te geven op het stuk ‘focussen, bundelen en afstemmen’.

Verschillende leden spreken hun waardering uit voor de inspanningen geleverd door Erik Baars. Een ieder is van mening dat het van groot belang is om de leerstoel en het lectoraat te ondersteunen. Pim Blomaard (Raphaëlstichting) voert een warm pleidooi om een gezamenlijke inspanning te leveren deze ankerpunten voor de antroposofische zorg te behouden. Merlijn Trouw (OlmenEs) biedt aan de leden van de sector instellingen te benaderen over hun eventuele bijdrage aan het lectoraat en de leerstoel.

Tot slot deelt de voorzitter mee dat het bestuur op korte termijn een brief zal sturen met het verzoek aan de leden op korte termijn aan te geven voor welk bedrag zij jaarlijks gedurende vier jaar bereid zijn financieel te participeren in beide onderzoeksprogramma’s.

Rondvraag en afsluiting

De voorzitter dankt een ieder voor zijn komst en sluit de vergadering.

Voorlopige agenda voor de Algemene Ledenvergadering van de NVAZ

Voorlopige agenda voor de Algemene Ledenvergadering van de NVAZ op dinsdag 13 april 2010

De bijeenkomst vindt plaats in de Kleine Tuinzaal op landgoed De Reehorst, naast station Driebergen-Zeist. Tijdstip van vergaderen: 19.00 tot 21.30 uur. Vanaf 18.30 is de zaal open en staan soep en broodjes klaar.

De vergadering is tevens de formele en laatste vergadering van de Ledenraad. In verband met de besluitvorming over wijziging van de statuten is het van belang dat twee derde van de afgevaardigden in de Ledenraad aanwezig is.

Met het besluit tot statutenwijziging wordt de omvorming naar een vereniging met een Algemene Ledenvergadering (in plaats van een Ledenraad) formeel bekrachtigd.

De voorlopige agenda is als volgt:

1. Welkom en introductie door de voorzitter

2. Verslag ALV 24-11-2009

3. Besluit tot wijziging van de statuten
overeenkomstig de voorgenomen structuurverandering zoals besproken in de ALV op 24-11-2009

4. Beleidsplan 2010-2013

5. Jaarverslag 2008
vaststelling van Jaarverslag en Jaarrekening 2009

6. Presentatie Lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg
presentatie van activiteiten en resultaten van het Lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg aan de Hogeschool Leiden door lector Erik Baars

7. Presentatie plan onderzoek
presentatie van een integraal plan onderzoek in het veld van de antroposofische zorgverlening, met financiële onderbouwing

8. Besluitvorming vervolg Leerstoel en Lectoraat
besluitvorming ten aanzien van het plan onderzoek, met name de financiële ondersteuning in NVAZ-verband, van vervolg van Bernard Lievegoed Leerstoel aan de VU Amsterdam en het Lectoraat Antroposofische gezondheidszorg aan de Hogeschool Leiden

9. Toekomst bestuur NVAZ

Verslag Algemene Ledenvergadering NVAZ

Verslag Algemene Ledenvergadering NVAZ d.d. 24 november 2009

Onderstaand het verslag dat gemaakt is van de ALV op 24-11-2009. Bewust is ervoor gekozen om – gezien het belang van het moment – het verslag hiermee vrijwel onverkort in De Digitale Verbreding op te nemen. Enkele details, onder meer de opmerkingen in de rondvraag, zijn hier weggelaten. Het volledige verslag wordt in concept aan de leden toegestuurd en zal in de voorjaarsvergadering worden vastgesteld.

Welkom en introductie

Voorzitter dhr. Bert Vroon heet de aanwezige leden welkom. Welkom geheten wordt met name ook prof. Hans Reinders, speciaal genodigd in verband met de presentatie van de resultaten van de Lievegoed Leerstoel.

Ter introductie leest de voorzitter een vertaling van het gedicht ‘Stufen’ van Hermann Hesse:

Zoals iedere bloei verwelkt en iedere jeugd
voor de ouderdom wijkt,
zo bloeit ook iedere wijsheid op en iedere deugd
tot hun tijd gekomen is, want het kan niet eeuwig duren.
Zo moet het hart bij iedere levensroeping
bereid zijn afscheid te nemen
en opnieuw te beginnen,
om zich moedig en zonder treuren
in andere, nieuwe verbindingen te begeven.
Maar bij ieder nieuw begin
woont een engel in
die ons beschermt en die ons helpt te leven.
Wij moeten blijmoedig ruimte na ruimte doorschrijden,
en aan geen mogen wij vastklampen.
De wereldgeest zal ons niet binden en verengen.
Hij zal ons fase na fase omhoogheffen en verruimen.
Nauwelijks zijn wij in een levenskring thuis
en door en door ingeburgerd,
er dreigt alweer indutten.
Alleen wie tot opbreken bereid is en op weg te gaan,
kan zich aan een verlammende gewenning ontworstelen.
Zelfs wellicht nog in het doodsuur
zullen nieuwe ruimten ons weer jong maken.
De roep van het leven aan ons zal nooit eindigen.
Welaan dan hart, neem afscheid en blijf gezond.

Dit gedicht is passend bij het huidige moment in de korte biografie van de NVAZ, waarbij een moeilijke periode wordt afgesloten, en opnieuw een visie en perspectief voor de toekomst geformuleerd kunnen worden.

Reeds een half jaar na het samengaan van de activiteiten van HPV en FAG in de NVAZ, zoals juridisch, financieel en organisatorisch vormgegeven door het Oprichtingsbestuur – niet zijnde het (huidige) sinds september 2007 opererende bestuur – rezen aanzienlijke financiële problemen. De organisatorische NVAZ-werkelijkheid en de contributiekracht van de leden waren volledig uit balans. De NVAZ was simpelweg in die vorm niet financierbaar.

Dat de NVAZ nog bestaat is mede te danken aan de hulp in financiële zin van enkele grote instellingen. Het personeel kon met inzet van een detacheringconstructie worden ondergebracht bij Zonnehuizen, hierdoor kon de continuïteit gewaarborgd blijven. Bij alle moeilijkheden is de overtuiging blijven bestaan dat de antroposofisch geïnspireerde zorg, met een omvang van ± 1% van de totale zorg in Nederland, over een unique selling point beschikt en dat het toch niet zo mag zijn dat de bundeling tot een herkenbaar gezicht en aanspreekpunt verdwijnt. Sinds de aanvang zijn de contributiebijdragen met in totaal zo’n 20% teruggebracht.

Inspiratie puttend uit de antroposofische identiteit kunnen naar de toekomst toe vier kernthema’s worden onderscheiden:

1. Communicatie; zichtbaar worden van een herkenbare identiteit

2. Onderzoek; verhelderen wat antroposofisch geïnspireerde zorg inhoudt

3. Kwaliteit; zichtbaar maken, onderzoeken: is kwaliteit van antroposofisch geïnspireerde zorg zichtbaar te maken in de huidige gangbare modellen, of moet een extra instrument worden ontwikkeld?

4. Lobbyen; proactief invloed uitoefenen op de overheid met als doel: maximale beschikbaarheid van therapieën en medicijnen, zo mogelijk btw-vrij

Voorgesteld wordt om niet uitgebreid in te gaan op de negatieve ontwikkelingen van de NVAZ tot nu toe, deze zijn voldoende in de stukken te lezen. De voorzitter hecht er waarde aan om deze periode af te sluiten en met name constructief naar de toekomst te kijken. Dat is ook de reden dat later in de vergadering het woord aan de leden is om aan te geven wat de speerpunten voor beleid moeten zijn.

Goedkeuren van het Jaarverslag 2008

Voor een compleet beeld van de gebeurtenissen is ook het jaarverslag 2007 meegezonden. Het jaarverslag 2008 is met name geschreven voor onszelf, het is geen verslag om trots mee naar buiten te treden. Het geeft met name het georganiseerde onvermogen weer dat helaas de overhand had. Het financieel jaarverslag als onderdeel is reeds goedgekeurd in de Ledenraad op 13 juni 2009. Hierbij wordt door de vergadering aan het Jaarverslag 2008 in zijn geheel goedkeuring verleend, informeel door de Algemene Ledenvergadering, formeel door de Ledenraad, ter vergadering vertegenwoordigd door vijf leden.

Wijziging van de structuur van de NVAZ

Voorgesteld wordt het bestuur te mandateren al het nodige te doen om tot een wijziging van de statuten te komen overeenkomstig de voorgenomen structuurverandering. Hierbij zal de Ledenraad worden opgeheven, en zal daarvoor in de plaats een Algemene Ledenvergadering in de statuten worden opgenomen.

Ter introductie wordt de achtergrond van dit voorstel samengevat. Deze is gelegen in het gegeven dat de constructie met bestuur en ledenraad niet goed werkte. Er ontstond ongewild een concurrerende verhouding en negatieve energie. Bovendien werd de ontmoeting met de leden gemist, deze waren niet alle in de Ledenraad gerepresenteerd. De Ledenraad heeft reeds formeel met het voorstel tot structuurverandering ingestemd in zijn vergadering van 13 juni 2009. De vormgeving van het stemrecht zal voor de nieuwe structuur nog worden uitgewerkt. Formeel is de Ledenraad nog de bevoegde instantie in overeenstemming met de vigerende statuten.

Het onderwerp komt terug in de voorjaarsvergadering 2010 van de ALV.
De vergadering stemt in met de voorgestelde structuurwijziging en procedure.

Vaststellen begroting 2010

Ten aanzien van de begroting wordt het volgende toegelicht:

Vermoedelijk zal het jaar 2009 weer met een licht positief resultaat kunnen worden afgesloten. Er zal de komende jaren echter nog een negatief eigen vermogen afgebouwd moeten worden, hetgeen nog 3 à 4 jaren in beslag zal nemen. Positief was dat in 2008 de toenmalige HPV-leden zich bereid hebben getoond samen de kosten van Lectoraat, Leerstoel en overige onderzoeksactiviteiten te blijven dragen, hetgeen de begroting NVAZ heeft ontlast.

De voorgestelde begroting 2010 – met een krimp van 10% ten opzichte van 2009 – laat een ondergrens zien, datgene wat minimaal nodig is om De Digitale Verbreding in de huidige vorm en de meest noodzakelijke projectondersteuning te kunnen realiseren. We zijn in de magere jaren van de vereniging; het zou wenselijk zijn wanneer op termijn meer ingezet kan worden op basis van wat de vereniging wil ten aanzien van de genoemde kernthema’s.

In de begroting 2010 is de Leerstoel tot 01-09-2010 opgenomen. In de voorjaarsvergade­ring zal de discussie gevoerd en het besluit genomen worden over een mogelijk vervolg, waarvoor dan ook een aanvullende begroting vastgesteld moet worden.

De huidige financiering van het Lectoraat gaat tot eind 2010. De Lector zal gevraagd worden in de voorjaarsvergadering een presentatie te geven; ten aanzien van de Lectoraat zal in de najaarsvergadering een besluit genomen worden over een mogelijk vervolg.

Ten slotte wordt de begroting NVAZ 2010 in de vergadering formeel vastgesteld door de Ledenraad.

De overige aanwezigen spreken zich namens de betreffende leden informeel instemmend uit ten aanzien van de begroting 2010.

Presentatie Bernard Lievegoed Leerstoel

Zoals bekend wordt vanuit de NVAZ door de voormalig HPV-leden de Bernard Lievegoed Leerstoel aan de Vrije Universiteit van Amsterdam gefinancierd. Deze loopt af per 01-09-2010, waarmee in de begroting rekening is gehouden.

In de Algemene Ledenvergadering van voorjaar 2010 zal de vraag aan de orde worden gesteld of de Leerstoel toch moet worden voortgezet tegen een overeenkomstige contributieverhoging.

Vooruitlopend op de te voeren discussie is prof. Hans Reinders, houder van de Leerstoel, uitgenodigd om ter vergadering een presentatie te geven over de Leerstoel. Dit gebeurt aan de hand van de recent verschenen publicatie ‘De kunst van het zorgen’, waarvan aan alle deelnemers een exemplaar wordt uitgereikt. Daarbij worden fragmenten vertoond van een film die ter gelegenheid van het onderzoek werd gemaakt.

De kracht van het boek ligt erin dat het niet de zoveelste publicatie is die over de betekenis van verbinding handelt, maar dat vooral concreet beschreven wordt hoe verbinding in zijn werk gaat. De gedachtegang erachter is dat de kwaliteit van zorg in werkelijkheid met de huidige instrumenten zoals het HKZ-certificatieschema niet te meten is. Met behulp van een andere discipline – in dit geval de culturele antropologie – wordt in dit onderzoek de kwaliteit niet gemeten, maar vanuit deelnemersperspectief beschreven. Beoogd wordt om hierop voortbordurend een model te ontwikkelen als alternatief voor instrumenten als HKZ, om kwaliteit van zorg op een andere wijze toch weldegelijk vergelijkbaar te maken. In plaats van in getallen wordt kwaliteit hierbij in beelden weergegeven.

Het gaat daarbij niet in de eerste plaats om de antroposofische identiteit van de zorg, maar om zichtbaar te maken waar het überhaupt in de langdurige zorg werkelijk om gaat. De echte dragende kracht van kwaliteit in dit type van zorg is met name de relatie tussen de zorgende en de cliënt. Er is bewust voor gekozen om het boek bij een reguliere uitgever uit te brengen.

Dit onderzoek is een eerste vrucht van de Lievegoed Leerstoel. Er lopen nog een vijftal projecten, nog twee projecten liggen in het verschiet.

Vanuit Inspectie, een zorgverzekeraar en het ministerie wordt deze ontwikkeling met belangstelling gevolgd. Er liggen voor de komende jaren voor dergelijk onderzoek – waarbij het om maatschappelijk uiterst relevante onderwerpen gaat – veel kansen.

In de ALV voorjaar 2010 zal aan de hand van een notitie de vraag naar een mogelijk vervolg van de Lievegoed Leerstoel aan de orde worden gesteld.

De leden aan het woord over de NVAZ

In een dynamische werkvorm worden ten slotte de aanwezige leden uitgedaagd zich te uiten over de speerpunten van beleid en taken voor de toekomstige NVAZ. Dit gebeurt in groepjes van drie leden, bij voorkeur dezelfde sector vertegenwoordigend. Gevraagd wordt om ten aanzien van de in de introductie genoemde vier kernthema’s aan te geven wat de beleidsvoornemens van de NVAZ zouden moeten zijn. Het resultaat zal onverkort in De Digitale Verbreding worden weergegeven. Het bestuur zal zich over de resultaten buigen en gemotiveerd aangeven wat wel en wat niet in een nieuw te formuleren beleidsplan voor 2010 e.v. wordt overgenomen.

Sluiting

Met dank aan ieders aanwezigheid en bijdrage sluit de voorzitter na de rondvraag ten slotte de vergadering.

Verslag: Maarten Michiel Mahler

Rubricering aandachtspunten leden

N.a.v. de ALV NVAZ 26 november 2009

Algemeen

• NVAZ …………. (verbinding) fourageplaats, ontmoetingsplaats voor alle verschillende vormen van antroposofische zorg.
• De medische beweging tot één maatschappelijk beleidsinstrument verenigen - zoals de Sektion dat “naar binnen” als opgave heeft.
  

Kwaliteit

• Kwaliteitsontwikkeling
  • Maatschappelijke relevantie
  • Explicitering van de zorg → vanuit pat. perspectief
• Het maken van standaarden van behandeling en verwijzing naar antroposofische therapieën binnen antroposofische therapeutica op landelijk niveau.
• Kwaliteitsontwikkeling - beschrijving / presentatie.
  

Onderzoek

• Resultaten A. zorg zichtbaar maken
• → onderzoek
• methode zichtbaar / overdraagbaar maken
• voor (1), (2), (3)
• NVAZ als Ontwikkelacademie voor gezamenlijke ontwikkeling gecombineerd met medisch-pedagogische ontwikkeling.
  
• gerichte perspectieven, de afzonderlijke therapeutische disciplinair overstijgend, als een basisopleiding voor de NVAZ participant breed, niet alleen gericht harde cijfermatige kant, maar ook de beelden en interactuele aspecten.
• NVAZ als jaar …. voor onderzoek in de praktijk van de cure, care en eerstelijnsgezondheidszorg
• Het zichtbaar maken van de zorg van antroposofische therapeutica in de vorm van een kosten en baten analyse. Hypothese is dat antroposofisch zorg preventief werkt en op lange termijn financieel gunstig is.

PR en communicatie

• Belangenbehartiging / profileren
  naar buiten de NVAZ:
  * wettelijke kaders
  * zorgverzekeraars
  * “koepelfunctie” ook voor beroepsverenigingen
  facilitering → naar binnen de NVAZ
• Zoeken naar een “vertaling” van de bron van waaruit je werkt, zodat je herkiesbaar bent vanuit je antroposofische bron en tegelijk een voor de mensen herkenbaar “product” neerzet.
  De tijdgeest maakt dat de mensen het makkelijk oppakken en zoeken.
  We kunnen nu ... & vrijmoediger mee naar buiten treden (niet sektarisch meer).
• Maatschappelijk zichtbaar worden, ook in gremia de zorgverzekeraars, VWS en koepels. Dit is taak van NVAZ (Vooral 1e lijns zorg van belang).
• NVAZ voortouw. Communicatie naar overheid, verzekeraars etc. Zowel voor:
• 1^e lijn (1)
• voor cure (2)
• voor care (3)
• Verbinding tussen (1), (2) en (3)
  
• Leren kennen van elkaar
• Loketfunctie voor burgers en media
• PR coördineren voor (1), (2), (3) faciliteren, delen van expertise

Marketing

• Ontwikkelen van antwoorden op ontwikkelingen in de eerste lijn zoals bijv. de zorgketens. NVAZ zou hierin vooral moeten coördineren, expertise vanuit niet eerste lijn zou hierbij ingebracht kunnen worden.
• Hoe bereik je jonge mensen van je beroepsgroepen. Hoe aansluiting maken.
  Multidisciplinaire aanpak is waardevol.
• Publicitaire aandacht zoeken, elk feit aangrijpen om positieve aandacht te geven.
  Zichtbaar maken van antroposofisch geïnspir. zorg zal het leidende thema moeten zijn.
• Belangenbehartiger en marketier naar externe (strategische) actoren
  waaronder verzekeraar, overheden, inspectie, maatschappelijke gremia.
• En het vermarkten van deze antroposofische therapieën in de samenleving.
• Het leggen van verbindingen in het maatschappelijk veld met collega zorgaanbieders en inkopers, instituties waardoor een “open gesprek” een aanvulling van expertise deskundigheid ontstaat en het delen van problemen.
• In één stroom de eigen binnenwereld en de erkenning van de kwaliteit (als resultaat van de werkzaamheid van uit de binnenwereld) in de buitenwereld verzorgen.
• Sterker maken voor de maatschappelijke erkenning van niet BIG geregistreerde beroepen.

Zorgverzekering

• Antroposofische therapieën opgenomen in basispakket zorgverzekeraar.

Algemene Ledenvergadering NVAZ op 24 november 2009

.

Zoals eerder aangekondigd wordt een eerste Algemene Ledenvergadering belegd op dinsdag 24 november 2009. De uitnodiging met agenda en bijlagen is per post en per mail op 11 november aan de leden NVAZ verzonden.

In de uitnodiging is het belang onderstreept dat zoveel mogelijk leden vertegenwoordigd zijn. In de vergadering zullen onder meer de leden worden gevraagd zich uit te spreken over de gewenste speerpunten van beleid voor de toekomstige NVAZ.

Daarnaast zal er een presentatie worden gegeven over de betekenis van de Bernard Lievegoed Leerstoel voor ethische aspecten van zorg- en hulpverlening vanuit de antroposofie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, als opmaat voor de in 2010 te voeren discussie over een mogelijk vervolg van de Leerstoel na afloop van de termijn per 1 september 2010.